Oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie
Mensen zonder een ADHD-diagnose, met name studenten, gebruiken soms ADHD-medicatie zonder doktersvoorschrift. Dit wordt oneigenlijk gebruik genoemd. Het gaat om medicijnen zoals methylfenidaat (Ritalin®, Concerta®), (lis)dexamfetamine en modafinil. Studenten gebruiken deze middelen vooral in drukke periodes in de hoop op een betere concentratie, hogere motivatie en meer productiviteit. De video onderzoekt de effectiviteit en veiligheid van dit gebruik en bespreekt de rol die zorgverleners kunnen spelen om dit te voorkomen.
Effectiviteit en veiligheid
Uit wetenschappelijke studies blijkt dat ADHD-medicatie bij mensen zonder ADHD een beperkt effect heeft op bepaalde cognitieve prestaties, zoals de aandacht. De onderzoeksopzet in deze studies is echter niet representatief voor de dagelijkse praktijk, waardoor de effectiviteit van oneigenlijk gebruik niet zeker is. Er zijn zelfs onderzoeken die aantonen dat het een negatief effect kan hebben op studieresultaten. Bovendien brengt oneigenlijk gebruik veiligheidsrisico’s met zich mee, waaronder een verhoogde kans op verslaving, middelenmisbruik en bijwerkingen zoals verminderde eetlust, hartkloppingen, nervositeit en slapeloosheid.
Rol van de zorgverlener
Aangezien het bewijs voor de effectiviteit beperkt is en er duidelijke veiligheidsrisico’s zijn, wordt oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie afgeraden. Zorgverleners spelen een belangrijke rol in het voorkomen hiervan. Wanneer zij oneigenlijk gebruik of de verspreiding van medicatie signaleren, is het essentieel om dit bespreekbaar te maken en de gebruiker op de risico’s te wijzen. Websites van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en het Trimbos-instituut bieden materiaal om zorgverleners hierbij te ondersteunen.
(Video begint met titelkaart)
Tekst op scherm: Het oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie
Verteller: Mensen zonder ADHD-diagnose gebruiken soms ADHD-medicatie zonder voorschrift van een arts. We noemen dit oneigenlijk gebruik. In deze video geven we uitleg over de effectiviteit en veiligheid van dit oneigenlijk gebruik en bespreken we de rol van de zorgverlener om dit te voorkomen.
Oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie komt vooral voor bij studenten. Dat gaat dan bijvoorbeeld over deze medicatie:
-
methylfenidaat (Ritalin®, Concerta®)
-
(lis)dexamfetamine
-
modafinil
Studenten gebruiken dit in drukke periodes, omdat ze denken dat het zorgt voor betere concentratie, hogere motivatie en meer productiviteit tijdens het studeren. Maar is dit eigenlijk wel zo? En is oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie wel veilig?
(Titelkaart)
Tekst op scherm: De effectiviteit van ADHD-medicatie
Verteller: Als eerst gaan we het hebben over de effectiviteit van ADHD-medicatie. We vroegen Marieke van den Berk, apotheker bij het Instituut Verantwoord Medicijngebruik, of het bewezen is dat ADHD-medicatie effectief is.
(Beeld schakelt naar Marieke van den Berk)
Marieke van den Berk (Apotheker IVM): Uit een aantal wetenschappelijke studies blijkt dat ADHD-medicatie bij mensen zonder ADHD-diagnose effect heeft op bepaalde cognitieve prestaties zoals aandacht. Maar dat effect is beperkt en de onderzoekssetting is niet representatief voor de dagelijkse praktijk.
(Beeld schakelt terug naar de verteller)
Verteller: Uit het antwoord van Marieke blijkt dat het effect van oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie dus niet zeker is. En er zijn ook onderzoeken die laten zien dat oneigenlijk gebruik juist een negatief effect heeft op de studieresultaten en het behalen van een diploma.
(Titelkaart)
Tekst op scherm: De veiligheid van ADHD-medicatie
Verteller: Naast effectiviteit is ook veiligheid een belangrijk punt. Mensen die ADHD-medicatie oneigenlijk gebruiken, hebben een grotere kans op verslaving, middelenmisbruik en bijwerkingen zoals verminderde eetlust, hartkloppingen, nervositeit en slapeloosheid.
(Titelkaart)
Tekst op scherm: Wat is de rol van de zorgverlener?
Verteller: Het bewijs van de effectiviteit is dus beperkt en ook de veiligheidsrisico’s op lange termijn zijn nog onduidelijk. Oneigenlijk gebruik van ADHD-medicatie is dan ook niet te verantwoorden en kan negatieve gevolgen hebben voor studenten.
Als zorgverlener speel je een belangrijke rol bij het voorkomen hiervan. Signaleer je oneigenlijk gebruik of verspreiding van medicatie? Maak dit bespreekbaar en wijs hen op de risico’s.
Op de websites van het IVM en Trimbos vind je materiaal om je daarbij te helpen. Je vindt alle informatie die je nodig hebt in de beschrijving van deze video.
(Video eindigt met logo’s van IVM en Trimbos instituut)
