Alcohol en Studenten voor Studentenbegeleiders en preventiewerkers

Studenten en alcohol: een vanzelfsprekend duo?

Alcoholgebruik is wijdverspreid onder studenten in het hoger onderwijs – het lijkt haast bij het studentenleven te horen. Borrels, feestjes en groepsdruk spelen daarbij een rol, maar ook persoonlijke factoren zoals stress of de behoefte aan ontspanning. Uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten (2023) blijkt dat 85 % van de studenten het afgelopen jaar alcohol heeft gedronken. Maar de manier waarop studenten drinken, baart zorgen: 39 % valt onder ‘riskant drinken’, en 10–16 % drinkt zelfs overmatig of zwaar. Studenten drinken bovendien vaker en meer dan hun niet-studerende leeftijdsgenoten.

De echte gevolgen blijven vaak onder de radar

Hoewel veel studenten hun alcoholgebruik als normaal beschouwen, hangen er duidelijke risico’s aan. Denk aan slechter slapen, slechtere concentratie, of mentale klachten zoals angst en depressie. Ook sociale en maatschappelijke gevolgen zijn reëel, zoals conflicten, ongewenst seksueel gedrag en studievertraging. De kans op problematisch gebruik is groter bij studenten die uitwonend zijn, lid zijn van een studentenvereniging, hoge studieschulden hebben of eerder te maken hadden met fysiek of seksueel geweld. Drinken vanuit ‘interne motieven’ – bijvoorbeeld om te ontspannen of emoties te dempen – blijkt bovendien sterker samen te hangen met problematisch gebruik dan puur uit sociale overwegingen.

Wat kun je doen als professional?

Gelukkig is er ook veel dat je als onderwijsprofessional of begeleider kunt doen. Het begint met signaleren: hoe eerder je problematisch alcoholgebruik herkent, hoe sneller je kunt handelen. Een open gesprek voeren, normaliseren dat hulp zoeken oké is, en studenten gericht doorverwijzen zijn krachtige stappen. De factsheet van het Trimbos-instituut biedt hiervoor concrete handvatten – zowel voor individuele begeleiding als voor het vormgeven van beleid binnen opleidingen en studentenverenigingen. Zo werk je mee aan een gezondere en veiligere leeromgeving voor alle studenten.