Jongeren over psychische diagnoses: “Het label helpt, maar doet ook pijn”
Wat betekent het voor jongeren om een psychische diagnose te krijgen? In editie #9 van De Vraagbaak delen jongeren en jongvolwassenen hun persoonlijke ervaringen met het krijgen van een diagnose. De publicatie is een initiatief van NJR Hoofdzaken en het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, en geeft waardevolle inzichten in de impact van labels als autisme, depressie en ADHD op het dagelijks leven van jongeren.
Tussen erkenning en stigma
De gemiddelde leeftijd waarop jongeren een diagnose kregen, is 17 jaar. Voor velen bracht dat opluchting en erkenning: eindelijk een verklaring voor waar ze al jaren mee worstelden. Maar tegelijkertijd kwam het label ook met een keerzijde: gevoelens van schaamte, zelfveroordeling en het aanpassen van gedrag aan het label.
Positieve en negatieve gevolgen
Sommige jongeren ervaren hun diagnose als een stap naar zelfacceptatie en betere hulp, zoals aanpassingen op school of toegang tot therapie. Anderen merken juist een versmalling van hun identiteit of voelen zich gereduceerd tot hun stoornis. In sociale omgevingen, zoals familie en school, worden ze regelmatig geconfronteerd met stigmatiserende opmerkingen en misvattingen – vaak onbedoeld, maar met grote impact.
Rapportcijfers voor de omgeving
Hoe goed gaat de omgeving eigenlijk om met die diagnose? Jongeren gaven hun leeftijdsgenoten gemiddeld een 7,6. Hulpverlening scoorde met een 5,3 een stuk lager. Het omgaan met diagnoses in de samenleving kreeg zelfs slechts een 5,0.
Wat kunnen we doen?
In het rapport geven jongeren duidelijke adviezen: kijk verder dan het label, maak geen aannames, en toon oprechte belangstelling voor de persoon achter de diagnose. (Onderwijs)professionals en familieleden kunnen een wereld van verschil maken door echt te luisteren, vragen te stellen en ruimte te geven voor nuance.
De Vraagbaak #9 – Gevolgen van diagnoses (achtergrondrapport)
De Vraagbaak #9 – Gevolgen van diagnoses (samenvatting)
📘 De Vraagbaak over: De gevolgen van diagnostisering is ook beschikbaar via njr.nl/vraagbaak. Hier kun je ook eerdere edities vinden.
Tip: Een overzicht van kennis uit wetenschappelijk onderzoek rondom welbevinden en welzijn, vind je op www.onderwijskennis.nl.