Jongvolwassenen ervaren toenemende mentale druk, en zelfmoord vormt de voornaamste oorzaak van overlijden in de leeftijdscategorie 10 tot 30 jaar. Uit voorafgaande studies bleek dat vooral jongeren die voortijdig stoppen in het mbo hier vaak mee te maken hebben. Tot voor kort was er beperkte informatie beschikbaar over psychische klachten en suïcidegedachten bij mbo-studenten. Het huidige onderzoek focust zich daarom specifiek op deze groep binnen de Nederlandse context en biedt nieuwe inzichten in de prevalentie en ontwikkeling van suïcidale gedachten en pogingen tot zelfdoding over de laatste tien jaar.
Het huidige rapport
Dit recente rapport werpt licht op de statistieken en trends van suïcidale gedachten en pogingen daartoe bij mbo-studenten gedurende de afgelopen tien jaar. De data is afkomstig van TestJeLeefstijl.nl, een platform dat jaarlijks informatie verzamelt omtrent thema’s als suïcidaliteit, angst, somberheid en eenzaamheid onder mbo-studenten van participerende mbo-instellingen. Deze website biedt studenten inzichten in hun levensstijl en voorziet de mbo-scholen van belangrijke informatie die kan dienen als basis voor gerichte interventies. In totaal hebben 101.182 mbo-studenten de enquête ingevuld. Bekijk hier het rapport over zelfdoding onder mbo-studenten.
Resultaten
Globaal gezien heeft bijna een vijfde (18,8%) van de mbo-studenten suïcidale gedachten en heeft 2,8% in het afgelopen jaar daadwerkelijk een poging tot zelfdoding ondernomen. Vrouwelijke studenten in het mbo ervaren vaker suïcidale gedachten (21,1%) dan mannelijke studenten (15,6%). In de leeftijdscategorie van 18 tot 22 jaar worden de hoogste percentages suïcidale gedachten genoteerd (gemiddeld 21,1%), terwijl bij studenten van 23 jaar en ouder dit percentage daalt tot 16,1%. Het meest verontrustend is dat studenten van 21 en 22 jaar de hoogste percentages suïcidepogingen vertonen, respectievelijk 3,8% en 3,7%. Deze verhoogde suïcidaliteit in de overgangsfase van adolescentie naar volwassenheid kan mogelijk toegeschreven worden aan de diverse uitdagingen die deze ontwikkelingsfase met zich meebrengt voor de zich nog ontwikkelende hersenen van jongvolwassenen.
In het afgelopen decennium is een stijgende lijn waargenomen in suïcidale gedachten en pogingen, alsook in het risico op angst- en stemmingsstoornissen en gevoelens van eenzaamheid onder mbo-studenten. Het aandeel studenten dat een hoog risico loopt op een angst- of stemmingsstoornis is gestegen van 10,9% in het schooljaar 2013-2014 naar maar liefst een kwart in 2022-2023. Vooral opmerkelijk is dat een significant deel van deze groep (59% met suïcidale gedachten en 9,5% met suïcidaal gedrag) te kampen heeft met deze ernstige psychische problemen.
In eerder onderzoek sprak 113 zelfmoordpreventie met jongvolwassenen om inzicht te krijgen in factoren die hebben bijgedragen aan de stijgende suïcidaliteit in deze leeftijdsgroep. Vooral bij kwetsbare (bijvoorbeeld getraumatiseerde) jongvolwassenen bevorderen unieke opeenstapelingen van verschillende stressoren (zoals prestatiedruk, financiële problemen, eenzaamheid) de ontwikkeling van suïcidale gedachten.
Aanbevelingen
Dit rapport bevestigt de dringende noodzaak om psychische problemen onder jongvolwassenen op zowel organisatorisch als individueel niveau aan te pakken. Wat kunnen mbo-instellingen hieraan doen? Het rapport bevat behulpzame verwijzingen om beleid te maken voor suïcidepreventie en actieplannen te maken na een (poging tot) zelfdoding. Kijk hier voor meer informatie.
Daarnaast kan een mbo-instelling de mentale gezondheid van studenten bevorderen door een effectieve aanpak zoals de Gezonde School en Welbevinden op School. Deze kennisbank studentenwelzijn biedt een overzicht van allerlei interventies voor jongvolwassenen om mentale problemen aan te pakken, zoals MIND Young Academy (programma met ervaringsdeskundige leeftijdsgenoten) of STORM (depressie- en suïcidepreventieprogramma voor jongeren). Lees hier meer over praktische aanbevelingen over suïcidepreventie onder jongvolwassenen.
Tip: Een overzicht van kennis uit wetenschappelijk onderzoek rondom welbevinden en welzijn, vind je op www.onderwijskennis.nl.
